ประวัติพระนครคีรี

     จังหวัดเพชรบุรี เป็นจังหวัดสำคัญจังหวัดหนึ่งของประเทศไทย มีประวัติศาสตร์อันยาวนานในด้านต่างๆ เช่น ในสมัยอยุธยา เพชรบุรี เคยเป็นแหล่งที่สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ เคยเสด็จไปคล้องช้างได้ที่เมืองเพชรบุรี ในยามศึกสงคราม เพชรบุรีจะเป็นเมืองที่ทำนาปลูกข้าว เป็นอู่เสบียงอาหารของกองทัพ ในด้านศิลปวัฒนธรรม เพชรบุรีได้ชื่อว่ามีสกุลช่างฝีมือ เช่น ช่างปูนปั้น ในด้านอาหาร เพชรบุรีก็มีชื่อเสียงด้านขนมต่างๆหลากหลาย และที่สำคัญนั้น เพชรบุรีเป็นสถานที่ตั้งพระราชวัง ซึ่งเป็นที่เชิดหน้าชูตาและเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของประเทศ คือ เขาวัง หรือ พระนครคีรี ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ กรุงรัตนโกสินทร์ โปรดให้สร้างขึ้นบนเขาวัง

     จังหวัดเพชรบุรี มีชื่อในประวัติศาสตร์ว่า เมืองพริบพรี มีพื้นที่ ๖,๒๒๕ ตารางกิโลเมตร แบ่งเขตการปกครองออกเป็น ๒ อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองเพชรบุรี อำเภอเขาย้อย อำเภอบ้านลาด อำเภอท่ายาง อำเภอชะอำ อำเภอบ้านแหลม อำเภอหนองหญ้าปล้อง อำเภอแก่งกระจาน มีแม่น้ำสำคัญ คือ แม่น้ำเพชรบุรี แม่น้ำบางกลอย และแม่น้ำบางตะปูน มีเขื่อนสำคัญ คือ เขื่อนแก่งกระจาน และเขื่อนเพชร
คำขวัญประจำจังหวัดเพชรบุรี มี ๒ คำขวัญ คือ "เพชรบุรีเมืองพระ ธรรมะครองใจ" และ "เขาวังคู่บ้าน ขนมหวานเมืองพระ เลิศล้ำศิลปะ แดนธรรมะ ทะเลงาม"

     เป็นที่เที่ยวที่สำคัญของเพชรบุรี กล่าวได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ของเมือง เพชรบุรี เพราะทันทีที่ย่างกรายเข้าสู่เมืองเพชร สิ่งที่จะได้เห็นโดดเด่น คือเขาวัง ซึ่งมีเจดีย์และอาคารสีขาวสะอาดตาปรากฏอยู่บนยอดเขา ขนาดย่อมอีกด้วย เขาวังเป็นที่ตั้งของพระราชวังแห่งแรกในหัวเมืองในสมัยรัตน- โกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเป็นที่ประทับเพื่อเสด็จแปรพระราชฐานมาพักผ่อนพระอิริยาบถท่าม กลางธรรมชาติที่สวยงามบนเขาแห่งนี้ เนื่องจากเขาวังมีอาณาบริเวณกว้างขวางและสิ่งควรชมจำนวนมาก นักท่องเที่ยวจึงควรจะมีเวลามากพอสมควรเพื่อที่จะได้ชมสถานที่ต่าง ๆ อย่างทั่วถึงหน่วยงานพระนครคีรี

    พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี หรือพิพิธภัณฑ์เขาวัง เดิมเป็นพระราชวังที่พระบาทสเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นบนเขาสามยอด ชื่อเขาสมน (สะหมน) หรือสมณ (อ่านว่า สะ-มะ-นะ) เมื่อได้สร้างพระนครคีรีแล้ว ได้พระราชทานนามใหม่ว่า "เขามหาสวรรค์" เนื่องจากมีวัดสมณะ วัดเก่าตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาตั้งอยู่ตรงไหล่เขาด้านตะวันออก โดยแบ่งพื้นที่การก่อสร้างพระราชวังออกเป็นสามส่วน คือยอดเขาด้านทิศตะวันตก เป็นพระมหาปราสาทและราชมณเฑียรสถาน โดยมีเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) เป็นแม่กองในการก่อสร้าง เริ่มดำเนินการก่อสร้างในปี 2402 ซึ่งภายหลังได้รับสถาปนาบรรดาศักดิ์เป็นเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ เป็นบุคคลสำคัญในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และนายงานก่อสร้างคือ พระเพชรพิไสยศรีสวัสดิ์ (ท้วม บุนนาค) แล้วเสร็จสมบูรณ์เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2405 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดพระนครคีรีเป็นอย่างยิ่ง ได้เสด็จมาประทับอยู่หลายครั้ง แม้แต่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวก็ทรงโปรดเช่นกัน โดยได้ใช้เป็นที่ต้อนรับแขกเมืองและพระราชอาคันตุกะ ต่อมาภายหลัง พระนครคีรีได้ถูกปล่อยให้รกร้างและทรุดโทรมลง จนถึงปี พ.ศ.2478 กรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน และได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ เมื่อ พ.ศ.2522 เป็นต้นมา และได้จัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี

     เดิมทีเดียวเขาวังมีชื่อว่า เขาคีรี ต่อมาสมัยกรุงศรี- อยุธยามีการสร้างวัดมหาสมณะขึ้นที่เชิงเขา จึงเรียกเขาลูกนี้ว่า “เขา มหาสมณะ” หรือ “เขาสมน” เขาวังมีสามยอด ยอดกลางเป็นที่ตั้งของพระธาตุจอมเพชร ยอดทางทิศตะวันออกเป็นที่ตั้งวัดพระแก้ว และยอดทางทิศตะวันตกเป็นที่ตั้งพระราชวังพระนครคีรี พระบาทสมเด็จ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานชื่อเขามหาสมณะใหม่ว่า เขา มหาสวรรค์ แต่นิยมเรียกกันสั้น ๆ ว่า เขาวัง

    อุทยานประวัติศาสตร์พระนครคีรี (เขาวัง) เป็นโบราณสถานเก่าแก่คู่เมืองเพชรบุรี ตั้งอยู่บนยอดเขาใหญ่ ๓ ยอด ยอดที่สูงที่สุดสูง ๙๕ เมตร แต่เดิมชาวบ้านเรียกภูเขานี้ว่า “เขาสมน” พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ทรงพอพระราชหฤทัยที่จะสร้างพระราชวังสำหรับเสด็จแปรพระราชฐานขึ้นบนยอดเขาแห่งนี้ จึงโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ซึ่งในขณะนั้นเป็นพระสมุหกลาโหมเป็นแม่กองก่อสร้าง จนสำเร็จเรียบร้อยเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๐๓ เพื่อใช้เป็นที่แปรพระราชฐาน และพระราชทานนามว่า "พระราชวังพระนครคีรี" แต่ชาวเมืองเพชรเรียกกันติดปากว่าเขาวัง สืบมาจนบัดนี้ พระนครคีรีมีพระที่นั่ง พระตำหนัก วัด และกลุ่มอาคารต่าง ๆ มากมาย ส่วนใหญ่เป็นสถาปัตยกรรมตะวันตกแบบนิโอคลาสสิคผสมสถาปัตยกรรมจีน พระนครคีรี มีที่ให้เที่ยวชมมากกว่า ๓๐ จุด บนยอดเขาสามยอด ในปัจจุบันผู้ไปเยี่ยมชมจะนิยมเดินทางขึ้นสู่พระนครคีรี ด้วยรถรางไฟฟ้า ซึ่งจะนำผู้ชมขึ้นไปสู่ยอดเขาด้านทิศตะวันตก มีสถานที่สำคัญ ซึ่งตั้งอยู่บนยอดเขาใหญ่ๆ ๓ ยอดด้วยกัน ดังนี้

1. ยอดเขาทางด้านทิศตะวันออก
2. ยอดเขากลาง
3. ยอดเขาทางด้านทิศตะวันตก

 

Page01-1

          
1. ยอดเขาด้านทิศตะวันออก บริเวณไหล่เขา เป็นที่ตั้งของวัดมหาสมณารามในพระอุโบสถมีภาพเขียนฝีมือขรัวอินโข่ง บนผนังทั้งสี่ด้านเป็นวัดเก่าแก่ตั้งแต่สมัยอยุธยา
 
     ส่วนบนยอดเขาเป็นที่ตั้งของวัดพระแก้ว เป็นวัดประจำพระราชวังพระนครคีรี เช่นเดียวกับวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ซึ่งเป็นวัดประจำพระบรมมหาราชวังในกรุงเทพฯ ภายในวัดพระแก้วประกอบด้วยพระอุโบสถขนาดเล็ก ประดับด้วยหินอ่อน ด้านหลังเป็นพระพุทธเสลเจดีย์ ด้านหน้าพระอุโบสถเป็นหอระฆังรูปสี่เหลี่ยมย่อมุมขนาดเล็ก

 

Page01-2 Page01-3
     

 

Page01-4

หน้าที่    1 / 2 / 3